बढ्दै आएको छ आमाको ‘ऐया’ र ‘आत्था’ र, नसके पनि सुम्सुम्याउन अपेक्षाहरूको अकाल मृत्युले दुखेको उनको मन गर्नुपर्ने कामको सूचीको एकनम्बरमै छ यस पटक उनको दुख्ने घुँडाको उपचार, माघको रात काटे जसरी छोटो कम्बल ओढेर बाँच्नुपर्दा सीमित आम्दानीमा जिन्दगी थिचथाच र छोपछाप पार्नुपरेको छ परिवारजनका चाहना र आवश्यकता सधैं त्यसैले फेरिइरहन्छन् क्रम र प्राथमिकता पनि […]

समान उमेर समूहका बालबालिकाले दसैंमा चङ्गा उडाउँदा, टीका–जमरामा सजिँदा र अर्कोतिर आफ्नो बच्चा एक्लै आफ्नै संसारमा हराउँदा मनमा एउटा विचार आउँछ। ‘मेरो सन्तानले कुनै दिन यसै गरी दसैं मनाउला?’

यी प्रश्नको उत्तर अरूले दिएर मात्र पुग्दैन। आफ्नै व्यवहार, निर्णय र कर्मबाट उत्तर खोज्नुपर्छ। कहिलेकाहीँ आत्ममूल्याङ्कनले आफ्ना कमजोरी देखाउँछ, कहिलेकाहीँ आफूले गरेका राम्रा कामको सम्झना दिलाउँछ।

चार वर्षअघि राजधानी सहरलाई तिरस्कार गरेर गाउँ गएका हरि रोका वामपन्थी खोज्न फेरि राजधानी आएका छन् । भदौ महिनाको ओस र अप्रिय उष्णताको एक दिन राजधानी काठमाडौंमा आएर उनी एउटा पोडकास्टमा कुरा गर्दै थिए कवि संगीत श्रोतासँग । भन्दै थिए : अब सहरले गाउँलाई घेर्नुपर्छ । उनको गाउँ रित्तो हुँदैछ मानिस नभएको रित्तो गाउँमा कसरी […]

म बसेको सानो सहरमा पढ्न आएको विद्यार्थीले योभन्दा धेरै खर्च गर्ने ठाउँ मैले भने देखिनँ। तर खर्च कम हुनु मात्रै पर्याप्त हुँदैन। आफ्नो ठाउँ आफै बनाउनुपर्छ।

बा भन्नुहुन्थ्यो- विचारलाई बलियो बनाउनू, विचारले जन्माउँछ आकार, त्यही आकार हो चिनारी । सम्झौता नगर्नू विचारमा, अहङ्कारले होइन, अहम्‌ले बाँच्नू सधैँभरि, र पहिचान जोगाउनू । खै, अचेल न्युक्लियस हराएको कोषजस्तै विचार बिलाउँदै गएको हो कि, विचारको लगाम चुँडिएर आकार मात्र फैलिँदै गएको हो ? अमिबाझैँ विस्तारित छ आकार, विशृङ्खलित भएर । अमिबा जताजता पुग्छ, जताजता […]

'फेरि कुरा गर्ने,' भन्दै माननीय बिदा हुनुभयो। मेरो कुराले उहाँलाई छोयो वा छोएन, यकिन भन्न सक्दिनँ। मन भने हलुका भयो मेरो।

कसैका घर कसैका जग्गा-जमिन कसैका दुवै गए कसैका अभिभावक कसैका आफन्त कसैका दुवै गए ।   तिनैमध्येको अरूसँग हात फैलाउन नजानेको माग्ने बानी नभएको ऊ, निमेषमै ज्यान घाइते मन आघात कोही नभएको केही नभएको दान र दयाको भिखारी भयो ।   हेलिकप्टरहरू माथिबाट आउँछन् मोटरहरू तलबाट आउँछन् अनेकन मालताल ल्याउँछन् ।   घर, जमिन, आफन्त […]

रोमिला थापरको नयाँ कृतिदेखि अरुन्धती रायको संस्मरण ‘मेरी माँ मेरी ग्याङस्टर’, वसन्त थापाको ‘एउटा औसत जिन्दगी’ र पुरुषोत्तम सुवेदीको कवितासङ्ग्रह ‘उज्यालोको प्रेमगीत’ माथि चर्चा गर्दै विश्लेषक झलक सुवेदीले समकालीन समाज, राजनीति, साहित्य र मानवीय संवेदनाको गहिरो समीक्षा गरेका छन्। पुस्तक पठनका माध्यमबाट जीवन र जगतलाई हेर्ने दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्ने एक आलेख :

तिब्बतीहरू जिप चढेर मुगुको सीमासम्म आइपुग्छन्, तर मुगाली भने चौंरी, झोवा र खच्चरमा सामान बोकेर फर्किन बाध्य छन्। गमगढी–नाक्चेनाङ्ला सडक निर्माण वर्षौँदेखि अलपत्र पर्दा स्थानीयको यातायात र व्यापार दुवै प्रभावित भएका छन्। गाडी चढेर तिब्बत पुग्ने उनीहरूको सपना कहिले पूरा होला?